Hoogcruts

Hoogcruts

Nabij de kruising van wegen tussen Margraten-De Plank en Noorbeek-Slenaken bevindt zich de kloosterruïne Hoogcruts met binnen de oude kloostermuren een klein maar oud parkbos. Het terrein heeft een oppervlakte van circa 1 ha.

Bereikbaarheid en recreatiemogelijkheden

Voormalig klooster Hoogcruts ligt in het gelijknamige buurtschap in de gemeente Margraten-Eijsden. Totdat een degelijke consolidatie van de ruïne heeft plaatsgevonden zijn het pand en omgeving vanwege instortingsgevaar niet toegankelijk. Op termijn wordt Hoogcruts wel opengesteld voor bezoekers. Het gebouw en zijn omgeving zijn vanaf de openbare weg prima te overzien. Buslijn 57 [halte Hoogcruts kruispunt; 100 m] stopt nagenoeg naast Hoogcruts.

 

Geschiedenis en beschrijving

Het voormalig klooster Hoogcruts kent een bewogen geschiedenis die begin 15e eeuw start. Volgens de overlevering had in die periode een passerende herder op deze plek een visioen, waarbij hij een kruis in de struiken zag. Voor de  plaatselijke bevolking was het voldoende reden om op deze door God aangewezen plek, die voor het eerst in 1428 in archiefstukken wordt vermeld, een kapel te plaatsen. De kapel en het buurtschap kregen hierdoor ook hun naam Hoogcruts wat vrij vertaald Hoog Kruis betekent. Eind 15e eeuw vestigden zich de eerste kloosterlingen in Hoogcruts. Het in 1496 gestichte klooster bood maximaal plaats aan 25 sepulchrijnen. Zoveel kanunniken zouden er echter tot het einde van de 18e eeuw nooit verblijven. Tweemaal in deze periode, beide in de 80-jarige oorlog werd het pand door brand getroffen. Zowel de Staatse troepen onder leiding van Willem van Oranje [1568] als de Spaanse troepen [1579] richtten er een ravage aan. Herbouw leverde in 1603 echter een gedeeltelijk nieuw en vergroot klooster op, dat vanaf 1606 werd gebruikt als jongenspensionaat met Latijnse School. In de 18e eeuw werd het klooster grootscheeps verbouwd, en ontstond het huidige bouwplan met twee kloostervleugels, waarbij de zuidelijk bestond uit een kerk. Dit kerkgebouw werd in 1785 afgebouwd. Het vernieuwde kloostercomplex werd echter niet lang door de sepulchrijnen gebruikt. Onder druk van de Franse bezetting werd in 1796 het klooster opgeheven en verkocht. Meer dan een eeuw vervulde het gebouw ook niet-religieuze functies. Verbouwing van de noordelijke kloostervleugel leverde een landhuis op, terwijl in de kapel een hooischuur werd gemaakt. De familie Bemelmans werd eigenaar. Hun familiewapen is in het fronton boven de ingang opgenomen. Het orgel uit de kapel is destijds gered; in 1803 werd  het verplaatst naar de kerk van ’s-Gravenvoeren en tegenwoordig is het [in gerestaureerde staat] aanwezig in de kerk van Eckelrade. In de 20e eeuw keerde de kloosterfunctie terug. Vanuit Frankrijk verdreven dominicanessen kochten het pand, en maakten het na opnieuw een verbouwing geschikt voor hun religieuze activiteiten. Tot in de jaren ’60 gebruikten verschillende kloosterordes het pand, het laatst als jeugdherberg. In 1974 kwam het complex in particuliere handen, en in 1979 vernielde brandstichting nagenoeg het  gehele complex. Sindsdien ligt het als afbrokkelende ruïne in het landschap. Slechts de monumentale timpaan boven de oostelijke ingang en de fraaie oude bomen in de ommuurde kloostertuin laten iets zien van de grandeur van het vroegere Hoogcruts. Vanwege de eeuwenoude geschiedenis die in details nog zichtbaar is, is het pand echter wel een Rijksmonument. Dit was voldoende reden voor de stichting om in juli 2011 de ruïne en kloostertuin [1 ha] door steun van de gemeente Eijsden-Margraten te verwerven.

Beheervoornemens vanaf 2011

consolidatie van het kloostercomplex, waardoor de geschiedenis van klooster en omgeving zichtbaar wordt gemaakt | restauratie van de gloriëtte [‘tuinhuis’] in de noordoosthoek van het terrein | toegankelijk maken van het complex voor bezoekers.

Meer info en folders

Van dit natuurgebied is geen informatiefolder beschikbaar.