Kleine Weerd

Kleine Weerd

Ten zuiden van het provinciehuis [Gouvernement] in Maastricht ligt de Kleine Weerd [14 ha]. Het is het restant van een voormalig eiland waarin nog een enkele laaggelegen bedding zichtbaar is.

 

Bereikbaarheid en recreatiemogelijkheden

Het gebied is vrij toegankelijk voor wandelaars. Honden kunnen mee op het asfaltpad aan de oostzijde langs het gebied. Vanwege begrazing met koniks mogen [ook aangelijnde] honden niet mee in het begraasde gebied. Tussen het Gouvernement en de hoofdingang van het gebied naast de Kleine Weerd is een bescheiden parkeerplaats; langs de Oeslingerbaan ligt een grotere. Buslijnen 1, 5 en 57 stoppen bij het Gouvernement op 200 m van de Kleine Weerd.

Beschrijving

De Kleine Weerd is een van de eerste natuurontwikkelingsgebieden van Limburg die door het Wereld Natuur Fonds en Stichting Ark zijn opgezet. Beide organisaties namen het initiatief het areaal riviernatuur in Nederland sterk te vergroten. Het Limburgs Landschap is vanaf het begin bij het beheer van de Kleine Weerd betrokken geweest: in 1999 nam de Stichting het beheer van Stichting Ark over en in 2001 kon er eigendom verworven worden. Het Limburgs Landschap heeft met instemming van andere eigenaren terreindelen in beheer genomen, zodat het gebied één eenheid blijft vormen. De Kleine Weerd overstroomt regelmatig. Zo zijn er hoge en lagere delen ontstaan. Dwars door het gebied loopt nog een oude ondiepe stroomgeul van de Maas, die bij hoog water snel volstroomt. Daar vindt na het zakken van het water opslibbing plaats, die geleidelijk de hoogteverschillen in het terrein vermindert. Het grootste hoogteverschil vormt nu de Maasoever zelf. Rijkswaterstaat heeft er de oeververharding weggehaald. Erosie door het stromende Maaswater levert een 'klif ' van meer dan een meter hoogte op. Wilgen en elzen vormen nu een natuurlijkere oeververdediging. De steile wand is een prima broedplaats voor de ijsvogel. Hij kan vissen in de Maas of in de met elzen omzoomde zijgeul van de Maas. Voordat het natuurontwikkelingsbeheer startte, bestond de Kleine Weerd uit akker- en grasland. Dat is erg bepalend geweest voor de vegetatieontwikkeling. Soorten, aangepast aan de hoge voedselrijkdom en overstromingsfrequentie van de Maas, konden zich op de onbegroeide akkers snel vestigen, zonder concurrentie van de dichte grasmat van het weiland. Op de oude akkers is de ruigteontwikkeling veel sneller verlopen. Nu staan juist daar de meeste vlieren, die erg bepalend zijn voor de Kleine Weerd. Daarnaast is er veel rode kornoelje ontkiemd naast enkele andere struiksoorten. Aangezien vlieren niet door de koniks gegeten worden, groeit het terrein geleidelijk dicht. Tjiftjaf, zwartkop, grasmus, winterkoning en zo'n dertig andere soorten zijn vastgestelde broedvogels in de jonge bosschages. Konijnen houden plaatselijk samen met de koniks de grasmat kort. Zeker als in de nazomer het koninginnekruid en de late guldenroede bloeien, is het gebied kleurrijk. Beide zijn uitstekende nectarplanten, zodat veel algemene dagvlinders, bijen en wespen er voedsel vinden. De voortgaande verbossing van de Kleine Weerd heeft echter ook nadelen. De soortenrijkdom neemt af, en ook neemt tijdens het hoogwater van de Maas de waterstand juist toe. In overleg met Rijkswaterstaat wordt er een plan gemaakt waarbij een aanzienlijk deel van het gebied op de schop gaat. Het eindresultaat, een geul omringd door bloemrijk grasland en plukjes bos, zal de komende vijf jaar al zichtbaar worden. Natuurontwikkeling en waterbeheer gaan zo hand in hand.

Beheer in periode 1985-2011

ingericht als natuurgebied door het aanbrengen van rasters | informatiepaneel geplaatst | begraasd door koniks, en enige tijd ook door galloways | raster verplaatst zodat asfaltpad nu buiten het begraasde gebied ligt | oeververharding weggehaald door Rijkswaterstaat | jaarlijks berm gemaaid tussen fietspad langs Hoge Weerd en geasfalteerd voetpad.

Beheer vanaf 2011

voortzetting van het begrazingsbeheer met koniks | jaarlijks maaien van de berm tussen het fietspad langs de Hoge Weerd en het geasfalteerde voetpad in het gebied | grotendeels vergraven Kleine Weerd vanwege hoogwaterbescherming en herstel pionierstadia natuur.

Meer info en wandelfolders

Wandelfolder: Eijdser Beemden en Kleine Weerd

 

Maas in Beeld rapportages: