Ravenvennen | Vreewater

Ravenvennen | Vreewater

De Ravenvennen, [453 ha], liggen ten zuidoosten van Lomm. Het gebied bestaat uit droog naald- en loofbos, broekbos, enkele tientallen vennen omringd door heide. Aan de oostzijde ligt het Vreewater, een kleinschalig cultuurlandschap met door hagen omringde graslandpercelen, vennen en poelen.

Bereikbaarheid en recreatiemogelijkheden

Buslijn 83 [Venlo- Nijmegen], halte Spikweien in Lomm [500 m tot wandelroutes] kan een vertrekpunt zijn voor een wandeling door de Ravenvennen. Ook vanaf pannenkoekenhuis Jagersrust aan de Duitse grens is het gebied te verkennen. Het is vrij toegankelijk op wegen en paden. Honden mogen aangelijnd mee. Er lopen drie wandelroutes, rood [4 km], groen [3,5 km] en blauw [4 km]. Voor fietsers en ruiters zijn er fiets- en ruiterpaden. Tevens is er een speciale 'libellenroute' van 3,5 km.

Geschiedenis

Plaatsnamen op oude kaarten geven aan dat het Ravenvennengebied er zo'n twee eeuwen geleden heel anders uitzag: heide [Lommer- en Schandelose Heide], moeras en open water [Vreewater] bepaalden het beeld. Intensieve begrazing van de stuifduinen resulteerde in heidevelden, terwijl de ontginning van het natte Vreewatergebied pas halverwege de 20e eeuw begon. Aan het eind van de 19e eeuw begon men met het aanplanten van naaldbossen op de hei, voornamelijk bestaande uit grove den; rond 1935 was vrijwel het hele gebied beplant. De vennen, eerst gelegen in een open heideterrein, kwamen bijna allemaal in het bos te liggen of werden ontgonnen tot akker- en tuinbouwgrond. De waarde van de vennen werd toen echter al ingezien. In 1942 deed Het Limburgs Landschap de eerste aankoop in het gebied. Door de zeer versnipperde eigendomssituatie waren bijna 200 koopaktes nodig, voordat de huidige oppervlakte natuurterrein gerealiseerd kon worden. Nog vrijwel jaarlijks koopt de Stichting nieuwe percelen aan. De versnippering vermindert daardoor geleidelijk.

 

Beschrijving

Het Ravenvennengebied maakt deel uit van de uitgestrekte gordel van paraboolduinen [Maasduinen] die zich aan de oostzijde van de Maas uitstrekt van Gennep tot aan Venlo. Een goed voorbeeld van een paraboolduin is de Wittenberg, één van de hoogste duinen in het gebied. In de luwte van dit duin ligt in een uitgestoven laagte het grootste vennencomplex. Verspreid over het gebied liggen nog vele andere vennen. De afgelopen jaren is er door het kappen van bos meer ruimte gemaakt voor de vennen en omliggende heide. Akkers en weilanden in het gebied waren ooit vennen die zijn dichtgegooid met zand van de stuifduinen. Door de bovenlaag van de akkers af te plaggen is een aantal van deze oorspronkelijke vennen in ere hersteld. In en rond deze oude en herstelde vennen profiteren planten als witte en bruine snavelbies, veenpluis en kleine en ronde zonnedauw. Dop- en struikheide kiemen op de vers geplagde stroken tussen bos en ven. Dodaars, kuifeend en wintertaling broeden in de dichte pijpenstrootjevegetatie langs de venoever, die plaatselijk gehandhaafd is. Af en toe lopen witgatjes, oeverlopers of bosruiters op de slikranden. Vanwege de grote soortenrijkdom aan libellen rond de vennen verklaarde de Vlinderstichting het gebied in 2011 tot tweede 'libellenreservaat' van Nederland. De vennen liggen vrijwel allemaal omsloten door bos. Grotendeels is dit naaldbos, af en toe liggen er percelen eiken-berkenbos. Het vormt het broedgebied van havik, buizerd, sperwer en soms een paartje wespendieven. Verspreid liggende akkers en graslanden zorgen voor afwisseling. Ze dienen als voedselgebied voor reeën en dassen. Door hun beschutte ligging zijn deze graslanden en de overgangen naar het bos ook goede vlinderbiotopen. Bruine zandoogjes, grote dikkopjes en gehakkelde aurelia's profiteren daarvan. Het tegen de Duitse grens gelegen Vreewatergebied bestaat voornamelijk uit grasland en houtwallen, een uitstekend broedgebied van geelgors, grasmus en soms grauwe klauwier. In de graslanden liggen veel poelen. In 2001 is een oorspronkelijke laagte in het gebied hersteld. Het is een oude Maasloop, waarin de bodem niet zandig maar kleiig is. Plantensoorten als duizendknoopfonteinkruid, schildereprijs en moerasbasterdwederik doen het hier goed. In een vochtig bosje grenzend aan deze plas groeit klein glidkruid, een specialist van deze streek. In 2010 is in deze omgeving de boomkikker geherintroduceerd. De rijkdom aan vennen en poelen verklaart het grote aantal amfibieën dat in de Ravenvennen en het Vreewater leeft: elf soorten. Ook reptielen komen er voor; vier soorten zijn de laatste jaren gezien, waarvan de hazelworm en levendbarende hagedis regelmatig. Het Vreewater vormt een essentiële schakel tussen de Ravenvennen en het Zwart Water. Via het Vreewater en zuidelijker gelegen natuurgebiedjes kunnen soorten van ven en bos zich over de oostelijke Maasoever verspreiden, zo hun leefgebied uitbreiden en contact zoeken met andere populaties van hun soortgenoten in de regio.

Beheer in de periode 1985-2011

aanleg van stuwen om water in het Vreewater en het Lommerbroek beter te kunnen vasthouden plagwerkzaamheden langs venranden en op heideterreinen verwijdering van bos- en struweel rond vennen, zodat vennen meer in open terrein liggen en de hydrologische situatie verbetert opschoning van een aantal vennen, zodat de vegetatieontwikkeling opnieuw kan starten periodieke begrazing met schapen rond de vennen | verwijdering van een aantal afvalstortplaatsen herstel van de oude Maasmeander in het Vreewater | aanleg van meerdere amfibieënpoelen, met name in het Vreewater | extensivering van het graslandbeheer, vooral in het Vreewater | herintroductie boomkikker creëren afwisselender bosranden en struweel | aanleg parkeerplaats en wandelroutes bij de Voort.

Beheervoornemens vanaf 2011

verdere omvorming van vroegere cultuurgronden in de richting van heide en vennen verdere optimalisering van de hydrologische situatie van de vennen, waarbij het gebruik maken van lokale kwelstromen centraal staat verdere Omvorming van naald- naar gemengd bos | voortzetten hooilandbeheer afsluiten zandwegen voor gemotoriseerd verkeer beheren met geherderde schaapskudde.

Meer info en wandelfolders

[11] Ravenvennen | Vreewater: Lekker op stap in Ravenvennen | Zwart Water

[11] Ravenvennen | Wandelroute libellen Ravenvennen