Van Tienhovenmolen | Akkerreservaat Sibbe

Van Tienhovenmolen | Akkerreservaat Sibbe

Tussen Bemelen, Gasthuis en Sibbe in het gehucht Wolfshuis ligt de Van Tienhovenmolen, bereikbaar met buslijn 53 [Maastricht-Valkenburg] halte Gasthuis; 1200 m. De molen is in 2000/2001 geheel gerestaureerd en weer voorzien van een maalwerk. Hij is van maart tot en met november elke tweede en vierde zaterdag voor publiek opengesteld. Men kan hier een kleine tentoonstelling over de molen en over de in de omgeving van de molen levende hamsters bekijken. Ze leven vanaf 2001 weer in het aangrenzende akkerreservaat [50 ha]. Tevens kan men zien hoe de molen en de vrijwillige molenaar hun werk doen.

Geschiedenis en beschrijving

De Van Tienhovenmolen is de enige Nederlandse molen die vrijwel geheel uit mergelblokken is opgebouwd. Hij is gebouwd in 1855. De molenwieken hebben al die tijd gefunctioneerd, het maalwerk ontbrak echter van 1956 tot 2001. Vele eigenaren hebben hier vroeger het molenaarsvak uitgeoefend. Vanaf 1939 stonden de molenstenen echter stil. Het niet gebruiken en matig onderhouden van de molen leidde tot verval. De laatste eigenaar, een kunstschilder, wilde de molen als atelier gebruiken en verkocht het molenwerk. Zo kreeg Het Limburgs Landschap de molen in 1956 in eigendom. Meteen vond een eerste restauratie plaats. Bij de heropening van de herstelde molen, kreeg hij zijn huidige naam: Mr. dr. P.G. van Tienhovenmolen, naar een van de grondleggers van de Nederlandse natuurbescherming. Hij was voorzitter van Natuurmonumenten, een van de initiatiefnemers voor de oprichting van Het Limburgs Landschap en oprichter van vereniging De Hollandsche Molen. Een tweede restauratieronde van vooral de buitenkant vond in 1971 en 1972 plaats. In 2000/2001 vond de tot nu toe laatste grote restauratie plaats aan de buiten- en binnenzijde van muren en kap. Bijzonder is echter dat de molen ook een geheel nieuw maalwerk kreeg. Nu kunnen de molenwieken de molenstenen weer graan laten malen. Een opvallend onderdeel in de buitenmuur is een moordkruis uit 1417. Oorspronkelijk stond dit waarschijnlijk langs de heerbaan Maastricht-Aken, of nabij de plaats van de moord. Het herinnert aan de moord op Claes Goltsmet, ofwel goudsmit Claes. Tegenwoordig is dit kruis een monument. In de molen is een kleine tentoonstelling te bezichtigen over de hamster, die vlakbij, tussen Klein-Welsden en Sibbe, in een groot akkerreservaat leeft. In het kader van beheer gericht op de uiterst zeldzame hamster, worden gewassen als granen, luzerne, bladrammenas en vlas verbouwd. De diverse graansoorten dienen als voedsel, terwijl luzerne, vlas en rammenas voor dekking zorgen. Zeker in de vroege winter is dekking van groenbemesters als rammenas en mosterd belangrijk. Ze voorkomen dat deze knaagdieren een te gemakkelijke prooi zijn voor roofdieren. Nu komen er in topjaren enkele honderden hamsters in de regio voor. Ook veel andere dieren die karakteristiek zijn voor milieuvriendelijke akkers profiteren van dit reservaat. Slechts een deel van het graan wordt geoogst, waardoor er 's winters tegenwoordig zeldzame vogels als de grauwe gors en iets algemenere soorten als geelgors en ringmus kunnen overleven. In de winter vliegen vrijwel altijd een of meerdere blauwe kiekendieven boven de ruige delen van de akkers. Muizenholletjes zijn talrijk in de niet geoogste graanpercelen en in de luzerne. In de winter van 2005 profiteerden zelfs maximaal zeven velduilen van een overvloed aan muizen. Groepjes velduilen worden zelden waargenomen in Limburg. In voorjaar en zomer zingen veldleeuweriken er boven de graanvelden, terwijl hun nest verstopt zit tussen de akkerplanten. Kwartels roepen er in de nachtelijke uren in een poging vrouwtjes te lokken. In de nazomer komen er veel insecten af op de bloeiende luzerne, waarbij vooral razendsnelle fel oranje luzernevlinders de aandacht trekken.

Beheer in periode 1985-2011

molen gerestaureerd en nieuw maalwerk geplaatst in 2001 | parkeerplaats en beplantingen aangelegd | veldhamsters [korenwolven] geherintroduceerd | extensief akkerbeheer uitgevoerd op akkerreservaat.

 

Uitgevoerd molenonderhoud in de periode 2004-2011 | beplantingen onderhouden | balk vervangen | balken en achterkeuvelins geschilderd | vloerdelen kapvloer vervangen | trap naar kapzolder voorzien van leuning | beveiligingshekje aangebracht bij beltdeur | borgingen aangebracht op zakkenluiken | grondbelt aangevuld | de 'molenbaard' ambachtelijk vernieuwd; daarop de naam en het bouwjaar aangegeven.

Beheervoornemens vanaf 2011

extensief akkerbeheer voortzetten | bomen rond molen in toom houden tegen wegvangen wind.

Bezichting Van Tienhovenmolen

In de periode maart tot en met november is de Van Tienhovenmolen elke 2e en 4e zaterdag van de maand geopend en te bezoeken tussen 11.00 en 17.00 uur.

In 2017 is de molen ook geopend tijdens de Nationale Molendag op 13 mei en op de Limburgse Molendag op 1 oktober tussen 11.00 en 16.00 uur.

U vindt de Van Tienhovenmolen aan de weg Gasthuis 79 te Wolfshuis-Bemelen.

De molenaar geeft tijdens de open dagen uitleg over de werking van de molen. Bij voldoende wind wordt er ook gemalen. U kunt ook de kleine tentoonstelling bezoeken over de molen en over de hamster. De hamster leeft direct in het ten zuidoosten van de molen gelegen akkerreservaat. Een bezoek aan de molen is prima te combineren met een fiets- of wandeltocht in de schitterende omgeving.

Bekijk hier de 15 minuten durende impressie van de Van Tienhovenmolen van RTV Maas en Mergelland.